Onderhoud, Restauratie & Conservering

Alle onderdelen van een monument behoeven onderhoud en ondergaan zonodig restauratie. Dat geldt ook voor glas-in-lood.

Glas-in-lood vraagt om een genuanceerde benadering. In cultuurhistorische zin valt er een onderscheid te maken tussen verschillende vormen van glas-in-lood.

Gebrandschilderd glas is van meer waarde dan blank of gekleurd glas-in-lood, tenzij dat zeer oud glas is. Met name gebrandschilderd glas-in-lood verdient waardering als product van kunstnijverheid en soms als een uniek kunstwerk, vergelijkbaar met een schilderij of muurschildering. Er kan, naast een onderscheid in kunstzinnige betekenis, bij gebrandschilderd glas dan weer onderscheid gemaakt worden tussen een figuratieve voorstelling en een voorstelling met een zich herhalend patroon. Bij blank en gekleurd glas kunnen een eenvoudige zetting in een ruitvormig of recht- hoekig patroon, en een bijzondere zetting of figuratieve voorstelling onderscheiden worden.

Om herstel van enigerlei aard tot een goed en verantwoord einde te brengen hoort de eerste stap van het instandhoudingstraject onderzoek van de glas-in-loodramen te zijn. Dit onderzoek geeft inzicht in enerzijds de technische staat van het raam in zijn bouwkundige setting, en anderzijds de geschiedenis van het raam, zowel in kunsthistorische als in bouwhistorische zin.

De technische staat kan sturend zijn in de keuze van reiniging en herstel en tevens in de afwegingen over demontage en beschermende constructies. Naast vooronderzoek is een goede documentatie van wezenlijk belang. In foto en tekening dient het raam vastgelegd te worden voor, tijdens en na de restauratie. Op de tekening kan worden aangegeven wanneer welke stukken glas zijn hersteld of vervangen en wat de herstelling heeft ingehouden. Dergelijke documentatie maakt de verantwoording van de ingreep inzichtelijker en vormt de basis voor toekomstig herstel.

Oplopend in omvang vallen er drie soorten restauraties te onderscheiden: eenvoudig, partieel en algehele restauratie.